العباد را نوشته كه در شش مجلد چاپ شده است . « 1 » پيش از اين اشاره كرديم كه سبك اين قبيل كتابها ، با سيره‌هاى نخست متفاوت است . در اين قبيل آثار ، افزون بر پرداختن به شخص پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم ، روايات فقهى هم وارد بحث مىشود و مجموعا كتابى كه سيرهء فقهى ، نظامى ، قضائى و . . . را بتواند عرضه كند ، ساخته مىشود . مباحث جلد اول اين كتاب عبارت است از بحث دربارهء نسب پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم ، بحث از اولاد ، اعمام ، ازواج ، موالى ، خدّام ، كتّاب ، مؤذنان ، نگهبانان ، غزوات ، لباس ، ازدواج ، نوع جلوس ، نوع اصلاح صورت ، كيفيت عبادات ، نماز ، و . . . كه عمدهء آن همين مبحث آخر است . مجلد دوم بحث از زكات ، روزه ، حج ، آداب سفر و جزئيات ديگر است . مجلد سوم دربارهء جهاد است كه ضمن آن از جنگها و سرايا به ترتيب تاريخى صحبت شده و در اينجا نيز جهتگيرى فقهى بسيار اهميت دارد . در انتهاى اين مجلد بحث از وفود مطرح شده است . مجلد چهارم دربارهء طب النبى صلى الله عليه و آله و سلم و آداب زندگى شخصى و خوردنيها و نوشيدنيها و مانند اينهاست . مجلد پنجم دربارهء قصاص و نقلهاى تاريخى - حديثى ، بحث نكاح ، طلاق ، خريد و فروش و ابواب مشابه است . از اين تقسيم بندى به دست مىآيد كه مؤلف شيوهء جديدى را كه تركيبى از فقه و حديث و تاريخ است ، در اين اثر خود به كار گرفته است . شايد برجسته‌ترين اثر در سيره از قرن دهم كتاب سبل الهدى و الرشاد از محمد بن يوسف صالحى شامى ( م 942 ) باشد . وى آثار ديگرى نيز در تاريخ دارد كه از جملهء آنها عين الاصابة فى معرفة الصحابة است . « 2 » اين اثر ، هم در جمع آورى آنچه مربوط به رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم است و هم به لحاظ نقد و بررسى و شرح دشواريهاى ادبى نقلها ، كار بسيار جالبى است . كتاب مزبور يك بار توسط المجلس الاعلى للشئون الاسلامية ( جلداول سال 1972 ) و بار ديگر در دوازده مجلد توسط دارالكتب العلميه بيروت چاپ شده است . « 3 » شيوهء سبل الهدى در تقسيم موضوعات سيره از هر جهت قابل استفاده است . وى از بسيارى از مآخذ بهره برده و كارى عظيم در سيره پديد آورده است . مؤلف در مقدمه‌اش نوشته است كه از بيش از سيصد كتاب استفاده كرده است . وى نام برخى از كتابها را در همان مقدمه آورده است . « 4 » او كوشيده تا از نقل اخبار جعلى خوددارى كرده و الفاظ غريب و مشكل هر نقلى را در ادامه خبر بياورد . نگاهى به كتاب و ابواب آن نشان مىدهد كه از

--> ( 1 ) . بيروت ، مؤسسة الرسالة ، 1412 ( 2 ) . سبل الهدى ، ج 1 ، ص ط . ( 3 ) . چاپ ديگرى از آن در سيزده جلد توسط دارالكتب العلمية كه متخصص در حروفچينى آثار آماده شده توسط ناشران ديگر است ، در سال 1414 به بازار كتاب روانه شده است . ( 4 ) . سبل الهدى ، ج 1 ، صص 3 ، 4